HR Sport
Home / weblog / coaching / Mentale training wint aan draagvlak
Mentale training wint aan draagvlak
Henk-Maarten Chin is plotseling in de schijnwerpers komen te staan nadat hij als assistent van Robert Maaskant op het gebied van mentale training aan RBC Rosendaal verbonden werd. Inmiddels heeft hij samen met Robert Maaskant een boek geschreven over mentale training in het voetbal. “In feite ben ik bij Willem II een adviseur van de coach, Robert Maaskant. Verder verzorg ik de intakegesprekken op basis waarvan Maaskant zelf de mentale training invult. Als spelers aangeven behoefte te hebben aan individuele gesprekken, dan ik doe ik deze ook.” Het vakgebied sportpsychologie is steeds meer in het nieuws, maar voor veel mensen is het onduidelijk wat het inhoud. Ook Chin is langzaam in het vakgebied verzeild geraakt. “Ik heb een bedrijf dat zich bezig houdt met sportmanagement en daarnaast met mentale training in allerlei sporten. Het faciliteren en begeleiden van sporters is de insteek van waaruit ik werk. Mentale training maakt hier een belangrijk onderdeel van uit.”
“Sportpsycholoog kan je worden door psychologie te studeren en daar het vak sportpsychologie te kiezen. Ik ben zelf geen sportpsycholoog. Je zou dit kunnen aanmerken als een zwakte, maar ik vind dit juist mijn kracht. Ik ben een sportcoach en ik heb rechten gestudeerd. Ik heb geleerd hoe je systematisch moet denken en hoe je wetenschappelijke informatie moet verzamelen. Maar in eerste instantie ben ik een coach. En dat is mijn voordeel. Je moet bij een voetballer niet aankomen met het feit dat hij een bepaald aandachtsveld heeft, je moet gewoon vragen waar hij op let.” Chin is zelf afkomstig uit het tennis, maar inmiddels is hij betrokken bij verscheidene sporten. “Er zijn binnen de mentale training algemene principes die voor alle sporten gelden. Maar per sport zijn er toch specifieke zaken waar je rekening mee moet houden. Het is onzin om te zeggen dat je als mental coach bij een voetbalclub niks van voetbal hoeft te weten. Iemand die dat zegt is niet reëel.”
“Er zijn sportpsychologen die alleen uitgaan van de algemene principes. Ik denk echter dat de combinatie van algemene kennis van mentale coaching en de sportspecifieke kennis een belangrijke mix vormen. Je hebt namelijk te maken met de cultuur van de sport. Zo is er een groot verschil tussen individuele- en teamsporten. Mentaliteit is volgens mij een voorwaarde voor je technische, tactische en fysieke prestaties. Als je de mentaliteit van een sporter wilt coachen, dan zal je, tot een bepaalde hoogte, toch verstand moeten hebben van de drie andere onderdelen. Je moet wel weten wat het effect van jouw coaching is. Je zult moeten kunnen herkennen wat de speler doet met jouw coaching en hoe dit zich uit binnen zijn sportprestaties.”
Mentaliteit is het geheel van mentale vaardigheden van een speler, die voorwaarde zijn voor zijn prestaties. Volgens Chin zijn er vijf hoofdvaardigheden: concentratie, motivatie, zelfvertrouwen, teamgeest en weerbaarheid. Om de spelers hierin op een juiste manier te begeleiden moet de trainer zijn spelers leren kennen. Deze mentale vaardigheden moeten herkent en getraind worden in de context van de specifieke sportbeoefening. Om dit optimaal te kunnen doen, moet er sprake van zijn van een deel theoretische kennis en een deel praktische vaardigheid van de coach. Naast de mentale vaardigheden van de sporter als individu, speelt ook mee hoe je de sporter het best kan benaderen. Is een sporter meer visueel ingesteld of meer auditief? Hierdoor wordt de keuze bepaald tussen een voorbeeld op het speelveld, gebruik van tekeningen en schetsen, of juist een goed gesprek. Cultuur speelt hierin ook ene belangrijke rol. In de Nederlandse cultuur kan je een sporter binnen een groep best hart aanpakken. In andere culturen is dit een belediging en moet je de sporter altijd apart nemen.
“Je moet nooit teveel vasthouden aan een systeem of theorie, want dan krijg je geen kwaliteit. Op het moment dat je bewust bent wat voor soort sporters je mee werkt, dan komt het coachgevoel kijken. Een coach zal hierin zijn intuïtie moeten gebruiken, zodat zijn spelers een positieve ontwikkeling doormaken. Te veel wijzen op de zwakke punten van een speler kan namelijk weer ten koste gaan van het zelfvertrouwen. Hierin zie je dat er raakvlak is tussen verschillende aspecten van de mentale coaching en daarin moet de coach dwarsverbanden kunnen leggen. Dat is het moeilijke van het coachen, maar meteen ook het meest interessante. Alleen de theorie beheersen is niet voldoende, je moet er in de praktijk mee leren werken. Het punt is dat de meeste psychologen geen coaches zijn. Daar zit vaak een knelpunt in de communicatie. Natuurlijk zijn er heel veel sportpsychologen die wel kunnen vertalen naar de praktijk. Alleen dat moeten zij zelf ontwikkelen en niet iedereen kan dat. Het gevaar schuilt namelijk in het feit dat je te analytisch wordt. Een goede analyse is nog geen oplossing. Oplossingen liggen in de praktijk heel vaak in een andere richting dan de analyse wijst. Daar komt dan de intuïtie en het coachgevoel om de hoek kijken. Ondanks dat je alles goed geanalyseerd hebt, moet je ook durven om het gevoel mee te laten spelen.”
Het is niet ondenkbaar dat de mentale training op termijn onderdeel gaat uitmaken van de trainerscursussen. In feite maakt elke coach gebruik van mentale training, zonder dat hij hier wellicht specifiek op let. Elk sporter behoeft een eigen specifieke benadering. De ene sporter moet positief gecoacht worden, terwijl een ander een hardere aanpak nodig is. Door de mentale training kunnen de coaches specifiek leren hoe een sporter het best benaderd kunnen worden. Hij hoeft dan niet alleen op gevoel te werken en is ook niet alleen afhankelijk van ervaring. Op basis van wetenschappelijke waarnemingen en testen kan een coach de juiste keuzes maken. Vooralsnog zijn deze aspecten nog niet ingeburgerd in de trainerscursussen. Geïnteresseerden zullen zelf op onderzoek moeten gaan. Er zijn wel organisaties die specifieke cursussen met dit onderwerp geven. Voor coaches en beleidsmakers van vereniging kan aandacht besteden aan dit onderwerp zeer de moeite waard zijn.
Chin gaat tijdens de cursussen mentale training uit van de volgende principes:
1) De mentale training is volledig gericht op het vinden van praktische oplossingen en geschiedt in duidelijke sporttaal
2) De mentale training en coaching vindt altijd pas plaats na een heldere analyse op basis van een vaste intake
3) Het ontwikkelen van mentale vaardigheden geschiedt door veelvuldig gebruik van sport oefenvormen binnen de viereenheid van professionele training (technisch, tactisch, fysiek en mentaal)
4) Team coaching geschiedt altijd door de algemene coach en niet door de sportpsycholoog of mentale trainer
5) Bij individuele sporten vindt altijd eerst overleg met de coach van de sporter plaats
Hans Slender
Het gehele artikel werd gepubliceerd in
TrainersMagazine nr. 3 uit 2005
Consultants mengen zich in de sport
20 augustus 2008 - Hans Slender
Steeds meer bedrijfsadviseurs mengen zich in de sport. Leidt dit tot nieuwe inzichten of kost het enkel geld?
|
|
Jan Huijbers & Peter Muprhy | 2007 Het is niet alleen belangrijk inzicht te krijgen in uw eigen functioneren, u zult ook uw sporters goed willen kennen. Hoe reageert hij op conflicten? Welke motoriek heeft hij en hoe stemt u uw trainingen daarop af? Bij wie voert u de spanning op en bij wie neemt u die weg? Totaalcoachen helpt coaches op weg. |
|
|
|
Jan Huijbers, Peter Muprhy & Dick Otter | 2008 Met dit oefenboek worden u handvatten aangereikt om de fysieke, mentale en emotionele kenmerken van uw sporters zo met elkaar te verbinden dat zij op hun best kunnen zijn. |
|
