HR Sport
Home / weblog / training / de omegawave is geen wondermiddel
De OmegaWave is geen wondermiddel
Een voetbaltrainer en een dokter. Op het eerste gezicht een rare combinatie om samen een onderneming te starten. Toch blijkt het volstrekt logisch als blijkt dat bij C.I.S.A.M. (Consultancy in Sports and Medical) de medische wetenschap en de sport elkaar ontmoeten. Gerard van Ruitenburg is sinds 1980 werkzaam als trainer, eerst bij de jeugd en later bij de senioren. John Badloe was jarenlang werkzaam als dokter van Feyenoord wat hij combineerde met een baan als militair arts. Nadat dit voor Badloe niet meer te combineren was, werd C.I.S.A.M. in 2003 opgericht. “Wij waren de eersten in Nederland die werkten met de OmegaWave. Dit apparaat is de ultieme manier om de fysieke/ en mentale gesteldheid van een persoon te meten in een relatief korte tijd.” De sport-medische consultants zien een grote toekomst voor de toepassing van de OmegaWave in zowel de topsport als de amateursport en het bedrijfsleven. Het testen van spelers is nog nooit zo eenvoudig geweest.
“Er zijn vele toepassingen voor dit apparaat te vinden. Wij houden ons bezig met het testen van individuele sporters, teamsporters, maar ook particulieren. We testen de sporters op conditioneel-, mentaal- en psychisch vlak. Verder wordt ook het stressgehalte gemeten.” John Badloe haakt hier als dokter en specialist meteen op in. “Wat we in feite doen is het meten van de fysieke en mentale belastbaarheid van spelers. De resultaten van de testen zetten we af tegen een bepaalde norm en hieruit kunnen wij conclusies trekken. We kunnen goed zien of iemand overtraind is of juist gestresst. Met de conditionele gegevens kan een trainer nuances aanbrengen in zijn trainingsprogramma. Dit alles gebeurd op basis van testgegevens die verzameld worden in enkele minuten. De persoon gaat liggen, wij sluiten hem aan op de OmegaWave en enkele minuten later rollen de uitslagen eruit. Het apparaat is niet veel meer als een laptop met daarin een gigantische hoeveelheid data, waarop enkele draadjes zijn aangesloten.”
Om de werking van het apparaat te begrijpen, is ook de geschiedenis van belang. John Badloe weet als medicus precies waar het apparaat vandaan komt. “De OmegaWave is afkomstig uit de voormalig Sovjetunie. Destijds werd het apparaat toegepast op de astronauten, waarvoor het tegenwoordig nog steeds dienst doet. Als de fysieke en mentale belastbaarheid onvoldoende is, dan kan een astronaut niet de ruimte in gestuurd worden. Met het wegvallen van het IJzeren Gordijn is deze kennis overgegaan naar de Verenigde Staten, waar het nog verder geperfectioneerd is.” Van Ruitenburg kijkt vooral naar het praktische gebruik. “In de computer bevindt zich een database van ongeveer 20.000 testpersonen, die als reverentie dienen. De normen worden gevormd naar leeftijd, gewicht en geslacht. De waarden die uit de test volgen kunnen zo gespiegeld worden aan de gemiddelde persoon van dezelfde leeftijd, gewicht en geslacht.” Als toelichting gebruikt Badloe een medische metafoor. “Het is feitelijk net als met het meten van de cholesterolwaarde. Deze test wordt ook afgenomen en afgezet tegen de norm. Als blijkt dat je te hoog zit, dan heeft dit een oorzaak. Hier kan dan actie op ondernomen worden. Hetzelfde werkt de OmegaWave, welke dus gevalideerd is aan de hand van ongeveer 20.000 proefpersonen, waardoor personen geholpen kunnen worden om bij een vervolgmeting weer binnen de norm te komen.”
“De OmegaWave maakt een elektrocardiogram (ECG). De werking van het hart is eigenlijk het resultaat van de mentale en fysieke gesteldheid. Als iemand heel erg goed getraind is, gaat zijn hartslag in rust omlaag. Ik las deze week dat oud Tour de France winnaar Miguel Indurain in rust een hartslag had van 28! Hij had een gigantisch groot sporthart, hetgeen overigens ook zeer gevaarlijk kan zijn. Dit om aan te geven dat als je beter getraind bent, dit zo zijn weerslag heeft op de hartslag. Het apparaat maakt een ECG en meet de afstand tussen de verschillende pieken. De resultaten van deze afstanden kunnen omgerekend worden naar een mentale en fysieke conditie. Als je naar het ECG kijkt, dan lijkt de afstand tussen beide pieken (beide hartslagen) gelijk te zijn. Maar op microniveau moeten deze afstand juist heel erg variabel zijn.”
“Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat als de tijd tussen de hartslagen op microniveau ook precies gelijk is, deze persoon met mentale of fysieke problemen kampt. Dit alles heeft te maken met de centrale zenuwsystemen in het menselijk lichaam. Je hebt het sympatisch systeem en het parasympatisch systeem. Ik vertaal dit altijd eenvoudig naar een gaspedaal en een rempedaal. Deze beide systemen moeten in evenwicht zijn. Stel als er ergens brand uitbreekt. Op dat moment gaat het sympatisch systeem aan het werk. Er komen bepaalde hormonen vrij, waaronder adrenaline, waardoor je alerter wordt. Je hartslag wordt sneller en je begint waarschijnlijk te rennen. Je bent op dat moment aan het gas geven. Ben je vervolgens buiten, dan moet je weer tot rust komen. Dit is het probleem bij mensen die overspannen zijn of overtraind, zij hebben geen balans en zijn alleen maar aan het gas geven. Dit systeem komt tot uitdrukking in de tijden tussen de pieken en dat wordt gemeten. Je meet als het ware de balans tussen het sympatisch systeem en het parasympatisch systeem en dit is af te lezen van het ECG. Het apparaat meet bij een persoon enkele minuten lang heel precies de afstand tussen de pieken van de hartslag. Deze afstanden kunnen wij in een grafiek teruglezen op de laptop. Als een bepaalde afstand erg vaak voor komt, dan moeten we alert zijn. De totale balans tussen beide systemen is dan verstoord en dit is onder meer van invloed op de stress index, welke wij van het scherm kunnen aflezen. Met zulke mensen moet je vervolgens het gesprek aangaan om te achterhalen hoe het komt dat zij constant op het gaspedaal staan. Dit kan onder meer komen door te hard werken, te weinig tijd voor jezelf nemen of privé problemen. Hier kan je een bepaald advies aan koppelen.”
“We hebben ooit een jeugdspeler van RKC bij ons gehad die een enorm hoog stressgehalte had. Deze jongen voetbalde in Waalwijk en woonde nog steeds bij zijn ouders in Amstelveen. Het twee keer trainen en de lange reistijden, inclusief files, zorgde voor een enorme mentale belasting. Wij hebben de club toen geadviseerd om voor hem woonruimte te vinden in Waalwijk. Toen de vier uur reistijd wegviel, als het ware vier uur extra belasting, bleek bij een vervolgmeting het stressgehalte enorm te zijn gezakt. Hierdoor was hij weer in staat om optimaal van zijn mogelijkheden te kunnen profiteren.”
“De OmegaWave is in staat om gigantisch veel gegevens beschikbaar te krijgen in een zeer korte tijd. Toen wij het apparaat voor het eerst zagen, dachten wij dat het onmogelijk was. Wij zijn toen de literatuur ingegaan en het bleek allemaal wetenschappelijk onderbouwd te zijn. Je moet datgene wat uit de test komt, de volgende keer weer kunnen meten. Het moet allemaal betrouwbaar zijn.” Als de dokter is uitgesproken, neemt de trainer het woord. Van Ruitenburg stond eerst ook septisch tegenover alle mogelijkheden. Samen met Robert Maaskant probeerde hij de werking van het apparaat te controleren. “Toen Robert Maaskant nog trainer was van RBC hebben wij de proef op de som genomen. Maaskant heeft al zijn spelers naar het ziekenhuis gestuurd en daar verschillende medische testen laten ondergaan. Zo hebben zijn bijvoorbeeld bloed afgenomen om de maximale zuurstofopname te testen (VO2max). Deze VO2max, hetgeen een indicator is voor het maximale uithoudingsvermogen, bleek nagenoegen hetzelfde als uitkomst te hebben bij de medische test als bij de OmegaWave.”
Voor Van Ruitenburg is vooral het vervolgtraject interessant. “Aan de hand van de testgegevens, gaan wij de dialoog aan met een trainer om vast te stellen hoe het beste met de sporter verder gegaan kan worden. Het apparaat stelt vast of een systeem van een speler wel of niet overbelast is. Als wij vaststellen of een speler in het aërobe of het anaërobe systeem overbelast is, dan weet een coach hoe hij met deze speler aan de slag kan gaan. Hierbij kunnen wij een trainer bepaalde trainingsschema’s meegeven, waardoor verbetering bij zijn spelers zal kunnen optreden. Zo voorkom je als het ware blessures. Het apparaat is echter geen wondermiddel. Er is specialistische kennis vereist om de testresultaten te kunnen vertalen naar praktische tips om met de resultaten aan de slag te gaan. Het belangrijkste is een juiste interpretatie en analyse van de testgegevens. Daarna moet je dit kunnen vertalen in een trainingsplan of in ieder geval een advies.” Badloe is het hier mee eens en benadrukt vooral dat de OmegaWave geen wondermiddel is. Het is gewoon een manier die het testen vereenvoudigd, maar op zich nog niks oplost.
“Het nadeel van veldtesten is dat je na een test, die fysiek veel van spelers eist, je geen training meer kunt uitvoeren. Bij de OmegaWave ga je een paar minuten liggen, daarna met de trainer of begeleider analyseren en daarna kan je gewoon naar buiten om te trainen. Toen we de testen hebben uitgevoerd bij RKC ten tijde van Martin Jol, toen bleek dat bij de meeste spelers het herhaald kort sprintvermogen te laag was. Vervolgens hebben wij een advies gegeven dat hij hier meer aandacht aan zou moeten besteden. Dan moet het beeld dat wij schetsen natuurlijk ook kloppen met wat hij als trainer waargenomen heeft. Het kwam in dit geval zelfs uit de groep, die aangaven meer kort werk te willen doen. Dit soort gevoelsmatige observaties kunnen wij met onze test bevestigen. ”
Van Ruitenburg geeft aan wat het gevolg van testresultaten zijn voor bijvoorbeeld een voetbaltrainer. “In het voetbal is het anaërobe a-lactisch vermogen het aller belangrijkst. Het gaat hierbij om de sprintjes van 20-25 meter, maar ook de startsnelheid over de eerste vijf meter. Hierbij komt dat de sprintjes niet rechtdoor zijn, maar constant van richting veranderen. Wij zijn erachter gekomen dat het a-lactisch vermogen van voetballers veel hoger moet zijn dan de waarden die daar normaal gesproken voor staan. Ik heb toen met Martin Jol een schema opgesteld om dit te verbeteren. Jol stond hier open voor en dit heeft goede resultaten opgeleverd. Hierbij werken we niet alleen met de langere sprintjes. Je doet ook sprintjes van één seconde. Want van deze kortste sprintjes wordt je echt explosief. Je kunt er voor kiezen om twee pilonnen vijf meter uit elkaar te zetten en deze korte sprintjes met voldoende rust te herhalen. Verder kan er gekozen worden voor frequentiewerk met de speedladder. Het werk met de speedladder is bedoeld om de coördinatie te verbeteren, het gaat om het landen op de voorvoeten en kort contact te maken met de grond. Je traint eigenlijk snelheid, waarbij je ook de kuitspier en de hamstrings belast. Je begint rustig, waarbij de techniek de nadruk krijgt en vervolgens ga je werken aan de snelheid. Dit zijn oefeningen die niet de anaërobe capaciteit verhogen, maar puur de kwaliteit van de acties. Dit kan de OmegaWave ook niet waarnemen, dat zal altijd de coach moeten doen.”
HR Sport probeert ontwikkelingen in de sport op de voet te volgen. Ook in de toekomst zullen wij proberen over de toepassingen van de OmgeaWave te informeren.
Hans Slender
Het gehele artikel werd gepubliceerd in
TrainersMagazine nr. 6 van 2005
Vijftien jaar privatisering: de stand van zaken
3 oktober 2007 - Hans Slender
Gemeenten hebben de laatste vijftien jaar vele sportaccommodaties geprivatiseerd. Tijd om de balans op te maken.