Home / weblog / sportmanagement / Paul de Knop

Paul de Knop, bijzonder hoogleraar in de sport

Paul de Knop begon zijn carrière ooit als gymnastiekleraar, maar is inmiddels uitgegroeid tot één van de meest vooraanstaande onderzoekers in veld van sport en management. De Belg kwam jaren geleden naar Nederland om te leren hoe de sport hier georganiseerd is. Inmiddels kunnen we stellen dat hij meer kennis gebracht heeft dan gehaald in ons land. Als bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg en aan de Vrije Universiteit Brussel heeft hij veel onderzoek verricht en kennis verspreid. Met het schrijven van tientallen boeken en nog veel meer wetenschappelijke publicaties is hij een druk bezet man. Dit doet hij mede in naam van het W.J.H. Mulier Instituut, waar hij een functie bekleed in de Raad van Toezicht. Als een man met zijn c.v. tijdens een lezing ingaat op de relatie tussen school en sport, moet dit wel enkele interessante inzichten opleveren.

“Dat de gezondheid een groot maatschappelijk probleem is, wordt steeds meer duidelijk. Ik las laatst dat in de VS een 240 kilo zware vrouw was weggesneden uit haar stoel en hierbij was overleden. In de VS gaan er zelfs stemmen op die extra belasting willen gaan heffen op producten die veel suikers bevatten. Deze problemen spelen ook in West-Europa steeds meer. Het is ook vooral een westers probleem, in het Oosten gebruiken de mensen andere soorten voeding en speelt het gezondheidsprobleem minder. Voeding is echter slechts één deel, de mate waarop een persoon beweegt is minstens net zo belangrijk. Dit wordt nog steeds veelal gezien als eigen verantwoordelijkheid. De cijfers spreken echter voor zich. In Nederland zijn 9,4 % van de medische onkosten te wijten aan fysieke inactiviteit. In de wereld sterven ruim 2 miljoen mensen per jaar ten gevolge van een gebrek aan beweging. Over de hele wereld gezien is 60 % van de bevolking onvoldoende in beweging, in West-Europa ligt dit percentage op 50 %. De VS spant nog steeds de kroon, met 45 % van de bevolking die lijdt aan overgewicht. De rest van de wereld lijkt te gaan volgen en het probleem ligt enkel in het bewegingspatroon en de voeding.”

“Met het maatschappelijke probleem in ons achterhoofd is het ongelooflijk dat er vraagtekens gezet worden bij de noodzaak van het bewegingsonderwijs. Ook binnen sportverenigingen lijkt de aandacht voor de jeugd te verminderen. De jeugd zelf lijkt steeds meer te kiezen voor niet- of andersgenormeerde sport. Denk hierbij aan basketbal op het plein, volleybal op het strand, dat gepaard gaat met bepaalde kledingstijlen en een bepaalde muziekstijl. De sport moet tegenwoordig trendy zijn en er moeten risico’s aan zitten. Volgens sociologen Elias en Dunning leven wij in een monotone samenleving, waarin wij constant op zoek zijn naar actie. Ook neemt de vrijblijvendheid en individualisering die mensen in de sport zoeken nog steeds toe. Veel mensen willen een uurtje sport kopen en om daarna meteen weer wat anders te kunnen doen. Geen verplichtingen. Dit past geheel in onze maatschappij waarin mensen wel alle spelers van Ajax kennen, maar niet hun eigen buren. We bestempelen onze kinderen ook steeds langer als jeugd. Jongeren verlaten steeds later de scholen, integreren later op de arbeidsmarkt en treden later in het huwelijk. Er is de laatste jaren veel aandacht geweest voor het sportbeleid voor deze jongeren, maar vaak was men onvoldoende in staat draagvlak te creëren onder de doelgroep.”

“De sportdeelname is aanzienlijk toegenomen onder alle lagen van de bevolking. Nog nooit zijn er zoveel mensen aan het sporten geweest. Onderzoek van Breedveld in 2003 heeft aangetoond dat 89 % van 6-18 jarigen sportief actief is. De maatschappij is steeds meer sportminded. Met het oog op de bewegingsarmoede is dit ook noodzakelijk. De sportparticipatie, de diversiteit in sporten en specifieke sportkeuze is in positieve zin geëvolueerd. Maar de grens is waarschijnlijk bereikt. Want tegen deze positieve cijfers in, blijkt het aantal uren dat jongeren sporten gedaald te zijn. Er is een afname in het aantal formele trainingen en competities. Er is zelfs een teruglopende belangstelling voor het verenigingslidmaatschap. De vraag is of de gezondheidsnorm nog wel gehaald wordt. De jeugdsportprogramma’s kunnen dit probleem niet ondervangen. Niet alle jongeren participeren hier in dezelfde mate in. Als je kijkt naar China, dan wordt gewoon verplicht gesteld dat iemand die naar de Universiteit wil, ook aan sport moet doen. In Japan zijn er zelfs bedrijven die elk uur verplicht vijf minuten sport inlassen. In West-Europa zie je dergelijke verplichtingen niet.”

“Dat jongeren op een gegeven moment andere zaken als bewegen belangrijk gaan vinden is al lang bekend. De jongeren van tegenwoordig zijn veel geld nodig, dus kiezen sneller voor een bijbaantje. De huidige communicatiemiddelen kosten bijvoorbeeld veel geld en de jeugd hecht hier veel waarde aan. Verder is er het probleem dat jongeren vaak niet zelf voor een bepaalde sport gekozen hebben. Zij zijn hierin vaak afhankelijk van hun ouders. Dit kan genetisch bepaald zijn, maar ook sociale redenen hebben (gedwongen door de ouders). De sportverenigingen spelen zelf ook een rol in de ontevredenheid van jongeren. Door ouders wordt een vereniging vaak gezien als kinderopvangplaats. Als deze dwang door hun ouders wegvalt met het opgroeien van de jongeren, dan blijkt het kind de sport vaak niet echt noodzakelijk te vinden. Dit heeft mede te maken met het niveau van het kader, waar te weinig gediplomeerde mensen rondlopen. Zij weten de jongeren niet altijd op de juiste manier te benaderen. De afnemende interesse van jongeren in de verenigingssport is dus mede te wijten aan de verenigingen zelf. Hier moet actie op ondernomen worden.”

“Er liggen kansen voor de sportvereniging in het feit dat sport en bewegen nog steeds erg populair zijn. Spelen op straat wordt steeds minder en er heerst bewegingsarmoede, de sportverenigingen kunnen hier op inspelen. De verenigingen zullen zich echter marktgerichter op moeten stellen. Ook moeten zij meer in de belangstelling staan, zich op een juiste manier profileren. Hierbij moet aansluiting gezicht worden met de buurt, waar de sporters uiteindelijk vandaan komen. Verenigingen moeten meer samenwerken met sportbuurtwerk, scholen en onderling! De organisatie moet beter, het aanbod moet breder, meer werken aan de ledenwerving, maatschappelijk draagvlak creëren en meer expertise moet binnengehaald worden (pedagogiek, omgang met allochtonen, enz.). Voor de scholen ligt er ook een belangrijke taak om het sporten te stimuleren. Er moet meer sporttakspecifieke kennis binnengehaald worden, de accommodaties moeten worden gemoderniseerd en er moet meer met reële sportsituaties gewerkt worden. Verder moet sportoriëntatie een belangrijker rol krijgen binnen het bewegingsonderwijs, want dit kan lijden tot lidmaatschap.”

Hans Slender
Weergave presentatie gepubliceerd in
Sportfacilities Magazine nr. 5 van 2005

Coaches on tour: sportief presteren
16 april 2007 - Roy Wassen
Vrijdag 30 maart was ik aanwezig bij Coaches on Tour in Heerenveen. Het thema van die dag was sportief presteren.